بهبهان شهر آیینه و آفتاب

بَرسَم

یکی از برنامه های آیین زرتشت درباره ی نشان دادن ارزش درخت و درخت کاری و دیگر رستنی ها، داستان برسم و نمازها و نیایش های وابسته به آن است. همانطور که یادآور شدیم، برسم شاخه ی نازکی است از یک درخت زیبا و خوب، بویژه ی شاخه های درخت انار که زیبا و نیکو است. موبدان زرتشتی این گونه شاخه ها را با انجام دادن آیین نماز و نیایش، با کارد ویژه ای که بنام برسم چین است از درخت می چینند و آنها را می شویند و دسته می کنند و در جایی که برسمدان نام دارد می گذارند.

موبدان در هنگام بجا آوردن نیایش های دینی در انجمن های همگانی این برسم را با یکدسته گل زیبا روی میز جا می دهند و با نگاه کردن آنها، به خواندن آویستا و بجا آوردن ستایش ها و نیایش های دینی می پردازند. در میان آویستا خواندن بجاهایی هم  می رسند که از برسم یاد می کنند و به آن درود می فرستند.

این همه راه و روش بزرگداشت به برسم برای این است که برسم نماینده ی درختان و دیگر روییدنیها می باشد. یعنی در انجمنهای ستایش و نیایاش باید به این برسمها نگاه کنند و از این راه به یاد درخت های زیبا و سودمند و همچنین به یاد دیگر روییدنیها بیفتند و در اندیشه ی کاشتن و پروراندن آنها باشند. کوتاه سخن اینکه برسم در پرستشگاه های زرتشتیان، نمودار درختها و دیگر گونه کاشتنی هاست.

داستان گرامی داشت برسم آموزش خوبی است برای مردم که از این راه به ارزش درخت . درختکاری و دیگر چیزها پی ببرند و برای افزایش آنها گام بردارند.

کاشتن درخت میوه 

در رگرد 3 بند 4 و 23 از کتاب "وی دیوداد" که به نادرست آن را وندیداد می خوانند، برای کاشتن درخت میوه دار سفارش می کند و می گوید :

خوش ترین جای زمین آنجاست که در ان غلّه و روییدنیهای دیگر و درخت میوه دار بکارند و در زمین خشک آب آورند و زمین مرداب را خشک کنند.

دین را به پیکره ی درخت نمایاندن

در نامه های باستانی گاهی به سخنانی بر می خوریم که دین را به پیکره ی درخت خوب نشان می دهد و چنین می رساند که دین ایزدی مانند درخت خوب و پاک بالا می رود و بزرگ می شود و بار و بر نیک می پروراند.

دین را به پیکره ی خوب نمایاندن، خودش بهترین نمونه ای است برای نشان دادن ارزش درخت و آموزش خوبی است برای مردم که درخت بکارند و از این راه بر زیب و آرایش زمین بیفزایند.

در اين باره خوب است سرودهاي شاهنامه ي شادروان فردوسي را بياوريم كه در آغاز ذاستان پيدايش زرتشت از زبان دقيقي ياد شده است:

چو  يكچند  گاهي برآمد بر اين          درختي  پديد  آمد  اند ر زمين

از ايوان گشتاسب تا پيش كاخ           درختي گشن بيخ و بسيار شاخ

همه برگ او پند و بارش خرد           كسي كو چنان برخوردگي مرد

يكي  پاك  پيدا  شد  اندر  جهان          بدست  اندرش  مجمر  عوديان

خجسته پي  و نام  او زردهشت         كه  اهريمن  بد كنش را  بكشت

بشاه  جهان   گفت   پيبغمبرم            ترا  سوي يزدان  همي  رهبرم

جنانكه مي بينيم در اينجا آيين زرتشت را به پيكره ي درخت خوب مي نمايد و پند و خرد را برگ و بار آن مي خواند كه هر كس از ژان بخورد هرگز نمي ميرد و از راه دين و دانش براي هميشه زنده مي ماند.

نمردن براي هميشه زنده ماندن نمودار نام نيك جاوداني است كه از نيكوكاران به يادگار مي ماند و درخور درود و آفرين مردم مي شود.

درخت وابسته به آهورامزدا

در نوشته هاي امين ايران باستان‌‍ درخت مورد كه هميشه سبز و خرم است به اهورامزدا بستگي دارد. ايرانيان پيشين اين درخت را بنام اينكه وابسته به اهورامزدا است هماره سبز و خرم و گرامي؛ در خانه و باغ و باغچه ها مي كاشتند و از آنها به خوبي نگاهداري مي كردند.